De straling van de zon

Net zoals je niet objectief vast kunt stellen wat de beste auto, het beste wasmiddel of de beste tandpasta is, geldt dat ook voor zonnebrandcrèmes (of lotions).
Je kunt je daarom beter afvragen “wat is een goede zonnebrandcrème om te gebruiken en waar moet die aan voldoen”? Daarvoor zijn 3 aspecten voor van belang:

1. Bescherming. Dit is het belangrijkste aspect want daarvoor koop je het product tenslotte. Alle zonnebrandcrèmes die ten minste een SPF van 30 hebben en bescherming bieden tegen zowel UV-A als UV-B straling, bieden, mits goed toegepast, een goede bescherming tegen schadelijke effecten van de zon. Bescherming tegen UV-B straling wordt aangegeven met de SPF-waarde. Als er op een product een UVA symbool in een cirkel staat, biedt het ook bescherming tegen UV-A.
2. Gebruiksgemak. Dit is voor een flink deel persoonlijk en wordt bepaald door gemak van doseren, opname in de huid, plakkerigheid of vettigheid, gevoeligheid van de huid, geur etc. Kop dus vooral een product dat je lekker vindt smeren, fijn op de huid vindt en lekker vindt ruiken. Dan is de kans ook groter dat je het vaker en in voldoende mate gebruikt.
3. Milieubelasting en ingrediënten. Dit is de moeilijkst te controleren categorie want daarvoor moet je vaak gedetailleerd naar de informatie op het etiket kijken en vaak zie je dan al snel door de bomen het bos niet meer. Sommige crèmes bevatten allergenen, hormoonverstorende stoffen, parfums, microplastics of stoffen die impact hebben op koraalriffen en die wil je om die reden wellicht vermijden.
   Voor milieuvriendelijke zonnebrand bestaat geen enkel officieel keurmerk dat alle aspecten dekt. Wel zijn er betrouwbare onafhankelijke keurmerken die de ecologische en biologische impact garanderen. Dus vind je het wel belangrijk maar wil je je er niet helemaal in verdiepen, koop dan een product met één van de volgende logo’s op de verpakking:
   • • Ecocert (cosmos organic / natural): Dit is het strengste en meest gangbare Europese keurmerk. Het garandeert dat minstens 95% van alle ingrediënten van natuurlijke oorsprong is en dat schadelijke chemische filters en synthetische polymeren zijn uitgesloten.
     • Nordic Swan Ecolabel: Een streng Scandinavisch milieukeurmerk dat de gehele levenscyclus van een product beoordeelt. Het stelt zeer strenge eisen aan milieubelastende stoffen en verpakkingen.
     • EU-Ecolabel: Het officiële Europese milieukeurmerk. Het garandeert dat het product minder belastend is voor het aquatisch milieu (het waterleven).
     • Groene Keuze (Consumentenbond): De Consumentenbond deelt dit label uit aan zonnebrandcrèmes met de laagste milieu-impact.

Op de site van de Consumentenbond vind je zeer uitgebreide informatie over alle aspecten van zonnebrandproducten en ook een keuzehulp.

En lees hier 16 tips van experts over het kiezen van zonnebrand.

Zonnebrandcrème is na opening doorgaans maximaal 12 maanden houdbaar. Op de verpakking staat dit vaak aangegeven met een geopend potje met daarin bijvoorbeeld “12M”. Dit betekent dat het product na opening nog 12 maanden optimaal werkzaam blijft. Na verloop van tijd kunnen de UV-filters in de zonnebrand afbreken, waardoor de beschermingsfactor (SPF) afneemt en de huid minder goed beschermd is tegen schadelijke UV-straling.

De houdbaarheid van zonnebrand wordt daarnaast beïnvloed door de manier waarop het product wordt bewaard. Blootstelling aan hoge temperaturen, direct zonlicht en grote temperatuurschommelingen kan ervoor zorgen dat de kwaliteit van de zonnebrand sneller achteruitgaat. Een tube die bijvoorbeeld langdurig in de zon ligt, op het strand wordt bewaard of in een warme auto achterblijft, kan daardoor minder effectief worden.

Om de werking van zonnebrand zo goed mogelijk te behouden, is het belangrijk om het product na gebruik goed af te sluiten en op een koele, droge plaats te bewaren. Tijdens een dagje buiten of op vakantie kunt u zonnebrand het beste in de schaduw bewaren. Let daarnaast op veranderingen in geur, kleur of structuur. Wanneer een zonnebrandcrème waterig of klonterig is of anders ruikt dan normaal, is het verstandig om een nieuwe verpakking te gebruiken.

Voor een optimale bescherming tegen UV-straling adviseren wij om zonnebrand die langer dan 12 maanden geopend is geweest te vervangen. Zo weet u zeker dat de aangegeven beschermingsfactor nog voldoende bescherming biedt tegen zonverbranding en de schadelijke effecten van UV-straling.

Ja, maar die kans is wel veel kleiner.  En meestal betreft het dan vormen van huidkanker waar UV-schade een minder grote rol speelt, zoals melanomen onder de voet of aan de nagels. Deze zijn gelukkig heel zeldzaam.

Er zijn meerdere speciaalzaken die kleding verkopen die beschermen tegen UV-straling. Wij raden dit met name aan voor kinderen als je bijvoorbeeld een dag naar het strand of zwembad gaat. Het is extra belangrijk om kinderen goed te beschermen tegen UV-straling omdat huidschade in de jeugd een belangrijke factor is bij het ontstaan van huidkanker op latere leeftijd.

Helaas wel.  UV-straling van de zon en zonnebanken verhoogt de kans op huidkanker aanzienlijk. En zelfs als je niet verbrandt, verhoogt deze straling de kans op huidkanker.

Uiteraard helpt het om in de schaduw te blijven (weren-kleren-smeren). Ook in de schaduw kun je echter verbranden. Dit komt door de weerkaatsing van de UV-straling. Daarom raden wij aan om je ook goed te beschermen als je zo veel mogelijk  in de schaduw blijft. Hetzelfde geldt natuurlijk als je niet in de zon gaat zitten maar wel veel buiten bezig bent (fietsen, sporten, tuinieren etcetera).

Een zonnebrandmiddel verliest langzaam zijn kracht. Hoe lager de SPF, des te vaker je zult moeten smeren. Maar ook bij hogere SPF wordt aangeraden om iedere 2 uur te smeren. Heb je een duik in het zwembad of in de zee genomen of getranspireerd? Dan is het belangrijk dat je je opnieuw insmeert, ook als op de zonnebrand staat vermeld dat het product waterresistent is.

De SPF staat voor Sun Protection Factor. Dit geeft aan hoeveel UVB-straling het zonnebrandmiddel kan absorberen of reflecteren. UVB-straling veroorzaakt een verbrande opperhuid die rood wordt, en draagt bij aan de kans op huidkanker.

De factor is kort gezegd de vermenigvuldiging van de tijd waarin je zonder zonnebrand zou verbranden. De SPF is gebaseerd op een aangebrachte laagdikte van 2mg/cm. De meeste mensen smeren echter maar de helft tot een derde hiervan! Als je normaal gesproken na 10 minuten verbrandt, dan verbrand je met factor 30 pas na 10 x 30 = 300 minuten. Voorwaarde is wel dat je 2mg per cm2 gebruikt en je daarna elke 2 uur insmeert met dezelfde zonnebrand.

De factor (SPF) zegt niets over het vermogen om UVA-straling te blokkeren. UV-A richt dieper in de huid schade aan en is de medeveroorzaker van kanker en veroudering. De Europese Commissie adviseert daarom dat de UVA-bescherming ten minste een derde moet zijn van de UVB-bescherming.

Je kunt op de verpakking van een zonnebrandmiddel meestal niet zien hoe hoog de bescherming tegen UV-A is. Een enkel product geeft wel op de verpakking met sterren aan of de bescherming tegen UV-A laag of hoog is. 5 sterren is de hoogste bescherming.

Ja, maar slechts een klein beetje. Het staat ongeveer gelijk aan een zonnecrème met protectiefactor 6. En ook een licht tintje op de huid door de zon is zonneschade. Dus mogelijk verbrand je dan minder snel, maar je hebt alsnog huidschade.

Een zongebruind tintje betekent altijd dat er UV-schade aan de huid is geweest. Dit is dus nooit gezond. Echter wordt het door de jaren heen wel door veel mensen als gezond ervaren. Dit komt onder andere omdat vroeger de rijkere medemens op zonvakanties kon en met een tintje terugkwam. Een tintje was dus een uiting van welvaart. Tegenwoordig komen we hier gelukkig steeds meer op terug dat dit niet zo is.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen zes verschillende huidtypen. Deze classificatie is bedacht door dr. Fitzpatrick in 1975 en wordt nog steeds naar hem vernoemd. Mensen met huidtype I hebben een lichte huid en rossig haar en vaak sproeten. Mensen met huidtype VI hebben een zeer donkerbruine huid en zwart haar.

Lees hier meer over de verschillende huidtypen.

Dit valt in de categorie “hoeveel sigaretten kan ik dagelijks roken zonder gezondheidsrisico?”Wij raden aan om nooit onder de zonnebank te gaan. UV-straling van de zon of zonnebank is namelijk altijd schadelijk voor de huid. U kunt hier meer lezen over UV-straling.

Je kunt hier lezen hoe je zelf je huid goed in de gaten kunt houden. Het is altijd goed om de huid zelf te bekijken en contact op te nemen met je arts als je een verdachte plek ziet.

Het belangrijkste advies is: Weren, kleren en smeren.

Weren: Tussen 12:00 en 15:00 kunt u het beste de zon zoveel mogelijk vermijden. Dit heeft te maken met de zonkracht, die is dan op zijn hoogst.
Kleren: Draag beschermende kleding en draag een pet of hoed en een zonnebril om schadelijk zonlicht zoveel mogelijk tegen te houden.
Smeren: Gebruik zonnebrand en breng deze overal en in een voldoende dikke laag aan. Smeer ook elke 2 uur opnieuw de huid in.
U kunt hier meer lezen over goede zonbescherming.